پیشگیری از بیماری‌های دستگاه گوارش

mozhgan ghatar.com ۱۹ مهر ۱۴۰۳ دیدگاه ۲۰۰

دستگاه گوارش چیست؟

گوارش یک دستگاه در میانه بدن است که شامل اجزایی همچون دهان، مری، معده، روده کوچک، روده بزرگ، لوزالمعده، کبد و کیسه صفرا می‌شود، به طور کلی دستگاه گوارش شامل یک لوله بلند است که تمام اجزای آن به هم متصل هستند.

دستگاه گوارش مسیر طولانی در بدن دارد که از دهان شروع می‌شود و تا روده و مقعد می‌رسد در این مسیر اجزا با تولید مواد شیمیایی مواد غذایی را به ذرات کوچکتری تبدیل می‌کنند تا عمل جذب از طرق دیواره روده و جریان خون انجام گیرد.

وظیفه اصلی دستگاه گوارش جذب مواد مغذی و هضم مواد زائد در بدن می‌باشد.

 اجزای دستگاه گوارش را بشناسیم!

اجزای سیستم گوارش انسان شامل موارد زیر می‌شود:

• دهان: دهان در ابتدای دستگاه گوارشی قرار دارد بعد از خوردن غذا دهان به کمک دندان‌ها آن را تیکه‌های کوچکتری تقسیم می‌کند پس از قدرت دادن غذا وارد گلو و بعد مری می‌شود، در واقع وظیفه اصلی دهان دریافت غذا و تجزیه و انتقال آن از طریق گلو به حلق می‌باشد.
• مری: مری در نزدیکی نای و در گلو قرار دارد در هنگام بلع غذا را از دهان دریافت می‌کند و مانع ورود غذا به نای و خفه شدگی می‌شود، به طور کلی وظیفه مری در دستگاه گوارش منتقل کردن غذا از حلق به معده است.
• معده: معده یک اندام تو خالی است که غذا را در خود نگه می‌دارد، غذا که با آنزیم‌های معده مخلوط می‌شود سپس به روده کوچک فرستاده می‌شود، در واقع عملکرد اصلی معده تجزیه شیمیایی و مخلوط کردن غذا است.

• روده کوچک: روده کوچک یک لوله عضلانی است که با کمک آنزیم‌هایی مانند پانکراس و صفرا آزاد می‌شوند غذا را تجزیه می‌کند در واقع روده کوچک مواد مغذی را از غذا استخراج می‌کند و به روده بزرگ می‌فرستد.
• روده بزرگ: روده بزرگ وظیفه پردازش مواد زائد باقی مانده از غذا است، روده بزرگ به راحتی مواد اضافی را دفع می‌کند هنگامی که مواد برای دفع آماده باشند به راست روده می‌روند.
• پانکراس: پانکراس آنزیم‌های گوارشی و موادی همچون پروتئین، چربی و کربوهیدرات را تجزیه می‌کند علاوه بر این پانکراس هورمون انسولین را تولید کرده و وارد جریان خون می‌کند.
• کبد: وظیفه اصلی کبد پردازش مواد مغذی جذب شده توسط روده کوچک است.
• کیسه صفرا: کیسه صفرا مایع صفراوی ذخیره شده در کبد به روده کوچک منتقل می‌کند، این کار به جذب و هضم چربی‌ها کمک می‌کند.
• راست روده: راست روده طول ۱۲ تا ۲۰ سانتی داشته و روده بزرگ را به مقعد می‌رساند وظیفه اصلی راست روده این است که مواد اضافی و مدفوع را تا زمان تخلیه در خود نگه دارد.
• مقعد: مقعد آخرین اجزای دستگاه گوارشی است که ۴ ‌سانت طول دارد و اجزای آن شامل عضلات کف لگن و اسفنکتر مقعدی است به طور کلی دهانه خارجی راست روده برای دفع مواد زائد یا مدفوع می‌باشد.

اصول عملکرد دستگاه گوارش

عملکرد این دستگاه شامل بلع، انقباض، ترشحات، هضم، جذب و دفع می‌شود که به شرح زیر می‌شود:

• بلع: عملیات بلع بعد از وارد شدن غذا به دهان شروع می‌شود و در این مرحله به وسیله بزاق و آنزیم غذا تجزیه می‌شود و از حلق وارد مری می‌شود.
• انقباض‌: در مرحله بعدی انقباضاتی کمک می‌کند تا غذا به اندام‌های دیگر برسد و عملیات هضم شروع می‌شود.
• ترشحات: ترشحات درون ریز و برون ریز هضم و گوارش شیمیایی غذا کمک می‌کند.
• هضم: هضم غذا فرایند تجزیه غذا به کمک آنزیم‌های گوارشی در معده است.
• جذب: جذب استخراج مواد مفید از غذایی که خورده شده است، جذب به کمک سلول‌های موجود در روده کوچک انجام می‌شود، به طور کلی جذب مواد مغذی سبب افزایش انرژی و عملکرد درست بدن انسان می‌شود.
• دفع: دفع خارج کردن مواد زائدی است که قابل هضم نیست و از طریق مقعد به صورت مدفوع خارج می‌شود.

بیماری‌های رایج:

برخی از بیماری‌های رایج شامل موارد زیر می‌شود:

• سرطان
• یبوست
• سوزش معده
• سنگ کیسه صفرا
• رفلکس اسید معده
• بیماری سلیاک
• اسهال
• زخم‌ها
• بیماری کرون
• حساسیت به لاکتوز
• سندروم روده تحریک پذیر
• هموروئید
• التهاب معده

چند نکته برای سلامت و پیشگیری از بیماری‌های دستگاه گوارش:

• کنترل استرس

استرس باعث تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌شود و اختلالاتی را در سیستم گوارشی ایجاد می‌کند که در نهایت منجر به التهاب در دستگاه گوارش و سوء هاضمه می‌شود.

• ورزش متدوال

ورزش متدوال سبب حرکت مواد غذایی در دستگاه گوارش می‌سود و از سوء هاضمه و یبوست جلوگیری می‌کند البته ورزش را حداقل یک باعث بعد از وعده غذایی انجام دهید؛ زیرا در آن یک ساعت اولیه غذا خوردن فرایند هضم انجام می‌شود و دستگاه گوارش به خون بیشتری نیاز دارد.

• مصرف گوشت کم چرب

انواع گوشت یکی از مهم‌ترین منابع پروتئین است، سعی کنید هنگام استفاده از گوشت برش‌های چربی را از ان جدا کنید؛ زیرا سبب دیر هضم شدن می‌شود، علاوه بر این بهتر است که گوشت‌های ماهی و مرغ را بدون پوست استفاده کنید بنابراین برای اینکه عملکرد دستگاه گوارش دچار اختلال نشود از گوشت‌های کم چرب استفاده کنید.

• محدود کردن مصرف غذای پر چرب

غذاهای پر چربی باعث سوزش معده و رفلاکس اسیدی آن می‌شود و در نهایت منجر به افزایش فشار بر روی دستگاه گذارد و ناقص شدن روند هضم غذا می‌شود، البته وجود مقدار کمی چربی برای بدن لازم است.

• خواب کافی و منظم

در هنگام خواب بدن به انرژی کمتری نیاز دارد و در نهایت بدن بیشتر انرژی خود را برای عملکرد بهتر اعضای غیر ارادی مانند قلب، کبد و گوارش مصرف می‌کند، کم خوابی اثر منفی بر عملکرد روده دارد، بنابراین بدن انسان برای اینکه عملکرد دستگاه گوارش صحیح باشد به حداقل ۷ ساعت خواب بی وقفه در شبانه روز نیاز دارد.