زمستان سخت در انتظار شمال ایران؟ احتمال قطعی ۹۰ روزه گاز+ ویدیو
afra ghatar.com ۰۳ شهریور ۱۴۰۵ دیدگاه ۱۲
آیا زمستان ۱۴۰۵ برای استانهای شمالی ایران با بحران گاز همراه خواهد بود؟ اظهارات اخیر یک مقام مسئول در گلستان درباره احتمال قطع گاز به مدت ۶۰ تا ۹۰ روز، بار دیگر خاطره زمستان سخت سال ۱۳۸۶ را زنده کرده است؛ سالی که قطع صادرات گاز ترکمنستان همزمان با سرمای شدید، مشکلات جدی برای تأمین گاز کشور ایجاد کرد.
اما هشدارهای تازه درباره گاز شمال ایران از کجا ناشی میشود و آیا قرار است ماجرای قطع گاز ترکمنستان دوباره تکرار شود؟
هشدار درباره قطع گاز استانهای شمالی
به تازگی فیلمی از مهدی محیایی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان منتشر شده که در جریان مراسم تقدیر از آتشنشانان شهرداری گرگان ضبط شده است.
محیایی در این ویدئو میگوید احتمال دارد استانهای شمالی کشور در پاییز و زمستان با ۶۰ تا ۹۰ روز قطعی گاز مواجه شوند.
طرح چنین احتمالی در شرایطی صورت گرفته که استانهای شمالی، به دلیل شرایط آبوهوایی و سرمای زمستان، وابستگی بالایی به گاز طبیعی دارند. از سوی دیگر، موقعیت این مناطق در انتهای شبکه انتقال گاز باعث میشود هنگام افزایش مصرف و افت فشار شبکه، آسیبپذیری بیشتری داشته باشند.
آیا ماجرای ترکمنستان دوباره تکرار میشود؟
هشدار درباره احتمال قطعی گاز در شمال، ناخواسته خاطره زمستان سال ۱۳۸۶ را زنده میکند؛ دورهای که ایران با یکی از سختترین بحرانهای تأمین گاز روبهرو شد.
در آن زمان، ترکمنستان ابتدا صادرات گاز به ایران را کاهش داد و سپس آن را بهطور کامل متوقف کرد. این اقدام در شرایطی رخ داد که اختلاف بر سر قیمت گاز صادراتی میان دو کشور وجود داشت و ترکمنستان موضوع تعمیرات را نیز مطرح کرده بود.
همزمان با قطع گاز وارداتی، موج سرمای شدید و بارش سنگین برف بخشهای گستردهای از کشور را فرا گرفته بود و مصرف گاز خانگی از مرز ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز عبور کرد.
اما شرایط فعلی الزاماً به معنای تکرار همان سناریو نیست و بخش مهمی از نگرانیهای امروز به وضعیت تولید و انتقال گاز در داخل کشور بازمیگردد.
چرا وضعیت گاز امسال حساستر شده است؟
بخش مهمی از این نگرانیها به حملات به زیرساختهای انرژی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه در اواخر اسفند ۱۴۰۴ بازمیگردد.
در جریان این حملات، پالایشگاههای سوم، چهارم، پنجم و ششم و بخشهایی از تأسیسات پارس جنوبی در عسلویه هدف قرار گرفتند. پیش از آن نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه، ردیفهای شیرینسازی پالایشگاه فاز ۱۴ مورد حمله قرار گرفته بود که بعداً بازسازی شد.
حملات اواخر اسفند اما آسیب گستردهتری به زیرساختهای تولید و فرآورش گاز وارد کرد و روند تأمین گاز کشور را با چالش بیشتری مواجه ساخت.
کاهش ۲۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت گاز
بر اساس اعلام رسمی سخنگوی دولت، در پی این آسیبها حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش و تأمین گاز کشور از مدار خارج شد؛ رقمی که معادل حدود یکسوم ظرفیت تولید گاز پارس جنوبی است.
اهمیت این موضوع از آنجا بیشتر میشود که پارس جنوبی بیش از ۷۰ درصد گاز کشور را تأمین میکند. بنابراین هرگونه اختلال طولانیمدت در تأسیسات این میدان میتواند بر تراز تولید و مصرف گاز در فصل سرد تأثیر مستقیم داشته باشد.
عملیات بازسازی تأسیسات آسیبدیده بلافاصله آغاز شد. طبق اطلاعات مطرحشده، بازسازی فاز ۱۴ تاکنون حدود ۷۰ درصد پیشرفت داشته است.
در مورد پالایشگاههای آسیبدیده نیز برآورد اولیه، زمان حدود سه ساله برای بازسازی بود، اما اکنون اعلام شده که بخشهای اصلی میتواند تا پایان سال ۱۴۰۵ و کل عملیات طی حدود دو سال تکمیل شود.
مشکل تأمین تجهیزات برای بازسازی تأسیسات گازی
بازگشت ظرفیتهای ازدسترفته گاز به مدار البته تنها به عملیات تعمیراتی وابسته نیست. بخشی از تجهیزات مورد نیاز باید از خارج از کشور تأمین شود و شرایط موجود، از جمله محدودیتهای حملونقل دریایی و دشواری واردات کالا، روند تأمین این تجهیزات را پیچیدهتر کرده است.
بر همین اساس، این احتمال مطرح شده که حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز برای یک تا دو سال آینده همچنان به طور کامل در دسترس نباشد.
ادامه این وضعیت میتواند فاصله میان تولید و مصرف گاز را افزایش دهد؛ موضوعی که در روزهای سرد سال و همزمان با رشد مصرف خانگی، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چرا شمال ایران بیشتر در معرض قطعی گاز است؟
استانهای شمالی کشور یعنی گیلان، مازندران و گلستان در انتهای شبکه انتقال گاز قرار دارند. گاز تولیدشده در مناطق جنوبی باید مسیر طولانی را طی کند تا به این استانها برسد.
در شرایط عادی این موضوع الزاماً مشکلساز نیست، اما زمانی که مصرف در سراسر کشور افزایش پیدا کند و فشار شبکه کاهش یابد، استانهایی که در انتهای مسیر انتقال قرار دارند، زودتر از سایر مناطق افت فشار را تجربه میکنند.
به همین دلیل، در صورت تشدید ناترازی گاز در زمستان، شمال کشور میتواند یکی از نخستین مناطق در معرض افت فشار یا حتی قطعی گاز باشد.
این موضوع با توجه به جمعیت قابلتوجه استانهای شمالی اهمیت بیشتری پیدا میکند. علاوه بر جمعیت ساکن، تعداد ویلاها در این مناطق بالاست و گیلان، مازندران و گلستان از مهمترین مقاصد گردشگری کشور محسوب میشوند. افزایش جمعیت شناور در تعطیلات میتواند مصرف انرژی را نیز بالا ببرد.
قطعی گاز فقط مختص سه استان شمالی نیست
با وجود حساسیت بیشتر شرایط در گیلان، مازندران و گلستان، احتمال بروز مشکل تنها به این سه استان محدود نمیشود.
طبق اعلام مطرحشده، در مجموع ۱۱ استان کشور ممکن است با چنین شرایطی مواجه شوند، هرچند استانهای شمالی به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در انتهای شبکه انتقال، شرایط حساستری دارند.
اولویت با گاز خانگی؛ چه بخشهایی محدود میشوند؟
در صورت افزایش فشار بر شبکه گاز، سیاست اصلی تأمین گاز مورد نیاز بخش خانگی خواهد بود. به همین دلیل، محدودیت مصرف ابتدا متوجه بخشهایی میشود که امکان کاهش یا مدیریت مصرف در آنها بیشتر است.
بر اساس برنامههای مطرحشده، صنایع، ادارات، مصرفکنندگان پرمصرف و ویلاهای خالی از سکنه از جمله بخشهایی هستند که میتوانند در اولویت اعمال محدودیت قرار گیرند تا گاز مورد نیاز خانوارها تأمین شود.
با این حال، هشدار درباره احتمال قطعی گاز در استانهای شمالی نشان میدهد که وضعیت شبکه در زمستان پیشرو میتواند حساس باشد. میزان موفقیت برنامههای بازسازی تأسیسات آسیبدیده، وضعیت مصرف در روزهای سرد و فشار شبکه انتقال، از عواملی هستند که مشخص میکنند آیا شمال ایران زمستان امسال را با افت فشار پشت سر میگذارد یا خطر قطعی گاز به واقعیت تبدیل خواهد شد.
جدیدترین مطالب قطار وبگردی را از دست ندهید!