هزینه تازه در قبض برق چیست و چرا از آبان افزایش یافت؟

nefi ghatar.com ۲۴ آبان ۱۴۰۵ دیدگاه ۱

هزینه سوخت نیروگاهی در قبض برق چیست؟

قبض برق شامل سه بخش اصلی است: بهای سوخت، هزینه تبدیل سوخت به برق (تبدیل انرژی)، و هزینه انتقال و توزیع. ردیف «هزینه سوخت نیروگاهی» از میانه سال ۱۴۰۱ به قبوض اضافه شد، اما از آبان‌ماه امسال نرخ آن با جهش روبه‌رو شده است تا بخشی از هزینه‌های سوخت نیروگاه‌ها جبران شود.

نرخ سوخت نیروگاه‌ها چقدر بیشتر شده است؟

به گفته کارشناسان صنعت برق، نرخ محاسبه سوخت نیروگاه‌ها (گاز یا فرآورده‌های نفتی) در بخش عمده‌فروشی و تابلوی عادی بورس برق حدود ۴.۷۵ برابر شده و به بیش از ۱,۲۰۰ تومان به‌ازای هر مترمکعب/لیتر رسیده است. در تابلوی آزاد نیز این نرخ به مراتب بالاتر تعیین شده است.

سهم گروه‌های مختلف از افزایش هزینه

میزان افزایش هزینه سوخت در قبوض برای همه یکسان نیست و به نوع مصرف بستگی دارد:

• مشترکان خانگی: در مناطق عادی و گرمسیری گروه یک، هزینه سوخت در پله‌های مختلف حدود ۸.۸ برابر شده است. این افزایش در پله‌های بالا بسیار سنگین‌تر است (از حدود ۶۲ تومان اضافی در پله اول تا بیش از ۶۲۰ تومان در پله آخر به‌ازای هر کیلووات‌ساعت). در سایر مناطق گرمسیری نیز افزایش حدود ۷.۷ برابر است.
• مصارف عمومی: میزان افزایش بین ۵ تا ۷ برابر گزارش شده است.
• صنعت و معدن: هزینه سوخت در این بخش حدود ۵ برابر رشد کرده است (صنایع انرژی‌بر و رمزارزها نرخ بالاتری دارند).
• آب و کشاورزی: این بخش کمترین افزایش را داشته و بین ۲۰ تا ۸۰ درصد رشد کرده است.
• سایر مصارف: همچنان یکی از گران‌ترین تعرفه‌هاست و افزایشی بین ۵.۵ تا ۵.۸ برابر داشته است.

یک مثال ساده برای مشترکان خانگی

برای نمونه، خانواده‌ای در منطقه عادی با مصرف ماهانه ۲۰۰ کیلووات‌ساعت (در محدوده الگو)، پیش‌تر برای ردیف سوخت حدود ۱,۶۰۰ تومان می‌پرداخت. با نرخ‌های جدید، این رقم به حدود ۱۴,۱۰۰ تومان می‌رسد؛ یعنی ماهانه نزدیک به ۱۲,۵۰۰ تومان بیشتر برای همین یک ردیف. اگر مصرف از الگو فراتر برود، تفاوت هزینه‌ها بسیار بیشتر خواهد شد.

چه کسانی معاف‌اند؟

هزینه سوخت برای برخی گروه‌ها صفر در نظر گرفته شده است؛ از جمله مشترکان مشمول بخشودگی، بخشی از برق صنایع تأمین‌شده از نیروگاه‌های خودتأمین، برق خریداری‌شده از تابلوی سبز و آزاد، و روشنایی معابر.

ابهام در فرمول محاسبه

با وجود اجرای این طرح، یک پرسش بی‌تکلیف باقی مانده است: در حالی که نرخ سوخت خود نیروگاه‌ها حدود ۴.۷۵ برابر شده، افزایش این ردیف در قبوض خانگی به حدود ۸.۸ برابر می‌رسد و اسناد رسمی فرمول دقیق این تبدیل را به‌روشنی شفاف نکرده‌اند.

چه باید کرد؟

راهکار اصلی برای کنترل این هزینه، کاهش مصرف است. خاموش‌کردن وسایل برقی غیرضروری و استفاده از تجهیزات با برچسب انرژی بالا (مانند لامپ‌های LED) می‌تواند سهم پرداختی این ردیف را به‌طور محسوسی کاهش دهد.