کاوه مدنی به گزارش نیویورکتایمز درباره سدهای ایران واکنش نشان داد: کمتر مزخرف بگوییم!
fazilat ghatar.com ۲۷ آبان ۱۴۰۵ دیدگاه ۱۵

کاوه مدنی، مدیر مؤسسه آب، محیطزیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، در واکنش به گزارشی از روزنامه نیویورکتایمز درباره احتمال ارتباط شبکه سدها و پروژههای انتقال آب ایران با تأسیسات موشکی، با انتشار پیامی به این روایت انتقاد کرد.
مدنی با تأکید بر اینکه حدس و گمان نمیتواند جایگزین شواهد علمی شود، نوشت: «کمتر مزخرف بگوییم.» او همچنین یادآور شد که نزدیکی جغرافیایی دو پدیده به یکدیگر، بهتنهایی نمیتواند وجود رابطه علت و معلولی میان آنها را ثابت کند.
این دانشمند حوزه آب، روایت مطرحشده درباره ارتباط سدهای ایران با برنامه موشکی را نوعی روزنامهنگاری غیرمسئولانه و جنجالآفرین دانست که میتواند پیامدهای خطرناکی برای زیرساختهای غیرنظامی آب داشته باشد.
ادعای نیویورکتایمز درباره سدها و تأسیسات موشکی ایران چه بود؟
نیویورکتایمز در گزارشی با عنوان «حملات به سایتهای موشکی ایران ممکن است راز توجیه ساخت سدها را روشن کند» به این موضوع پرداخت که چرا ایران طی چند دهه پروژههای گسترده سدسازی و انتقال آب را در مناطق مختلف کشور اجرا کرده است؛ پروژههایی که برخی کارشناسان محیطزیست و منابع آب، توجیه اقتصادی یا زیستمحیطی آنها را زیر سؤال بردهاند.
در این گزارش، برخی کارشناسان با بررسی نقشه پراکندگی سدها و مناطق هدف حملات نظامی، از همپوشانی جغرافیایی میان شماری از پروژههای آبی و مناطقی که گفته میشود تأسیسات موشکی ایران در آنها قرار دارد، سخن گفتهاند.
بر اساس این فرضیه، برخی پروژههای آبی ممکن است علاوه بر اهداف اعلامشده، در تأمین آب و برق تأسیسات نظامی زیرزمینی نیز نقش داشته باشند؛ با این حال، نیویورکتایمز نیز تأکید کرده که این ارتباط هنوز اثبات نشده و همچنان در حد گمانهزنی است.
انتقاد کارشناسان از نتیجهگیری بر اساس همپوشانی جغرافیایی
طرح این فرضیه با واکنش برخی کارشناسان حوزه آب و مسائل امنیتی روبهرو شده است. منتقدان میگویند قرار گرفتن سدها و تأسیسات نظامی در مناطق مشابه جغرافیایی، لزوماً به معنای ارتباط میان اهداف ساخت آنها نیست.
نیمه شکری، پژوهشگر حوزه امنیت آب و استاد دانشگاه فناوری هامبورگ، نیز در واکنش به این گزارش تأکید کرده است که نزدیکی سدها به اهداف نظامی، دلیل بر این نیست که سدها با هدف پشتیبانی از تأسیسات نظامی ساخته شدهاند؛ همچنین چنین ارتباطی نمیتواند توجیهی برای حمله به سدها باشد.
سینا توسی، پژوهشگر مسائل سیاست خارجی نیز تأکید کرده که این ارتباط همچنان در حد فرضیه است و گزارش مذکور ثابت نمیکند سدهای مشخصی با اهداف نظامی ساخته شدهاند. او یادآور شده که بسیاری از سدهای ایران خدمات حیاتی در حوزه آب آشامیدنی، کشاورزی و تولید برق ارائه میکنند.
کاوه مدنی: مشکلات مدیریت آب ایران واقعی است، اما این ادعا دلیل نمیشود
مدنی در تحلیل منتشرشده خود در فوربس نیز به این موضوع پرداخته و تأکید کرده است که مشکلات مدیریت آب ایران، ریشه در دههها برنامهریزی پراکنده، سیاستهای ناکارآمد، توسعه نامتوازن و اتکای بیش از حد به راهکارهای مهندسی دارد.
او معتقد است حتی اگر برخی پروژههای سدسازی از نظر اقتصادی یا زیستمحیطی توجیه مناسبی نداشته باشند، این موضوع به معنای اثبات ارتباط آنها با اهداف نظامی نیست.
به گفته مدنی، برای اثبات چنین ادعایی باید بررسیهای علمی و مکانی دقیق، شواهد تاریخی، تحلیل آماری و در نظر گرفتن توضیحات جایگزین انجام شود؛ صرف مشاهده شباهت در نقشهها نمیتواند چنین نتیجهای را اثبات کند.
نگرانی از هدف قرار گرفتن زیرساختهای غیرنظامی
یکی از مهمترین نگرانیهای مطرحشده درباره انتشار چنین روایتهایی، پیامدهای احتمالی آن برای زیرساختهای حیاتی آب در ایران است.
سدها، تأسیسات انتقال آب و نیروگاههای مرتبط با آنها، نقش مهمی در تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی، برق و کنترل سیلاب دارند و آسیب به این زیرساختها میتواند پیامدهای گستردهای برای زندگی میلیونها نفر داشته باشد.
مدنی هشدار داده است که پیوند دادن زیرساختهای غیرنظامی با فعالیتهای نظامی بر اساس شواهد ناکافی، میتواند مرز میان اهداف غیرنظامی و نظامی را در روایتهای رسانهای مخدوش کند و خطرات جدی برای مردم ایجاد کند.
در همین حال، برخی دیگر از کارشناسان نیز درباره خطر تبدیل فرضیههای اثباتنشده به زمینهای برای توجیه حمله به زیرساختهای حیاتی هشدار دادهاند.
جدیدترین مطالب قطار وبگردی را از دست ندهید!